Oppervlakte-actieve stoffen

De meeste mensen zullen bij het begrip zeep direct denken aan het cosmetische eindproduct. De term wordt soms echter ook gebruikt om het actieve ingrediënt van zeep aan te duiden, de oppervlakte-actieve stoffen.

Oppervlakte-actieve stoffen komen vrijwel in alle was- en reinigingsproducten voor. Zij verwijderen het vuil en houden het losgemaakte vuil in oplossing. Zonder deze stoffen zou het meeste vuil niet met water te verwijderen zijn. Vuil is namelijk over het algemeen niet oplosbaar in of mengbaar met water. Een duidelijk voorbeeld hiervan is olijfolie. Zonder oppervlakte-actieve stoffen blijft olijfolie op water drijven, maar als aan dit tweelagensysteem oppervlakte actieve stof wordt toegevoegd ontstaat er één laag, waardoor de olijfolie met het water verwijderd kan worden.

Oppervlakte-actieve stoffen zijn opgebouwd uit twee delen, een vetminnend staart en een waterminnend kop. Het vetminnend gedeelte bind met het vuil op een dus danige wijze dat er rondom een waterminnend jasje vormt. Het vuildeeltje wordt water oplosbaar, waardoor het water zijn reinigende werking kan doen.

Er zijn vier verschillende typen opvervlakte-actieve stoffen, die eigenlijk alleen wezenlijk verschillen in het waterminnend gedeelte.

• Anionogene oppervlakte-actieve stoffen
  Deze oppervlakte-actieve stoffen bezitten een negatief geladen waterminnend gedeelte, bijvoorbeeld alkylbenzeensulfonaten en de alkylsulfaten.
  
  
• Kationogene oppervlakte-actieve stoffen
  Deze oppervlakte-actieve stoffen bezitten een positief geladen waterminnend gedeelte, bijvoorbeeld alkyl dimethyl benzyl ammoniumchloride.
  
  
• Amfotere oppervlakte-actieve stoffen   
  Deze oppervlakteactieve stoffen bezitten een positief en negatief geladen waterminnend gedeelte, bijv. aminoalkylaminozuren en betaïnes.
  
  
• Niet-ionogene oppervlakte-actieve stoffen
  Deze oppervlakte-actieve stoffen bezitten een niet geladen waterminnend gedeelte, bijv. alcoholethoxylaten en alkylpolyglycosiden.