Nanotechnologie
Nanotechnologie maakt een snelle ontwikkeling door en geldt als veelbelovende techniek voor diverse industrieën. Met de ontwikkeling van deze technologie groeit bij sommigen echter ook de zorg over de mogelijke risico’s voor gezondheid en milieu.
In cosmetica wordt nanotechnologie doelgericht gebruikt om nieuwe of betere eigenschappen te creëren en zodoende een product te verbeteren en te optimaliseren. Producten komen pas op de markt nadat een wetenschappelijk gefundeerde beslissing is genomen over de veiligheid van het product.
Wat is nanotechnologie?
In cosmetica wordt nanotechnologie doelgericht gebruikt om nieuwe of betere eigenschappen te creëren en zodoende een product te verbeteren en te optimaliseren. Producten komen pas op de markt nadat een wetenschappelijk gefundeerde beslissing is genomen over de veiligheid van het product.
Wat is nanotechnologie?
Wat is de definitie van een nanodeeltje?
Waar treffen we nanodeeltjes aan?
Waarom gebruiken we nanotechnologie?
Bevinden zich nanodeeltjes in cosmetica?
Wat zijn nanosomen?
Waar treffen we nanodeeltjes aan?
Waarom gebruiken we nanotechnologie?
Bevinden zich nanodeeltjes in cosmetica?
Wat zijn nanosomen?
Wat zijn nanopigmenten?
Kunnen nanopigmenten door de huidbarrière?
Zijn er zorgen om de veiligheid?
Wordt de veiligheid van nanotechnolgie onderzocht?
Kunnen nanopigmenten door de huidbarrière?
Zijn er zorgen om de veiligheid?
Wordt de veiligheid van nanotechnolgie onderzocht?
Wat is nanotechnologie?
Nanotechnologie is niet één technologie. Nanotechnologie is de verzamelnaam voor alle disciplines die zich bezighouden met structuren op nanoschaal. Deze nieuwe technologie wordt veel gebruikt binnen verschillende terreinen van de wetenschap, zoals de natuurkunde, scheikunde en biologie. Nanowetenschappers voorspellen vele nieuwe toepassingen in de geneeskunde, energieproductie, informatieopslag en chemie.
nm staat voor nanometer en is een eenheid om afmeting aan te geven. Net zoals een centimeter (cm).
Wat betekent nano?
Nano komt van het Griekse woord voor dwerg: nanos. ‘Nano’ betekent een miljardste deel. Een nanometer is één miljardste van een meter, oftewel: 0,000.000.001 meter. Een nanometer is zo klein, dat we het niet met het blote oog kunnen waarnemen.
Wat is de definitie van een nanodeeltje?
- Een nanodeeltje is een deeltje met afmetingen tussen 1 nm en 100 nm in 1 of meer richtingen (lengte, breedte en hoogte).
- Het nanodeeltje wordt bewust ontworpen en gemaakt.
Nanodeeltjes komen in verschillende vormen voor, zoals staafjes, buisjes, agglomeraten en aggregaten (groepje nanodeeltjes) en emulsies.
De definitie van nanodeeltjes is zeer breed. Een brede definitie heeft tot gevolg dat heel veel deeltjes onder nanodeeltjes vallen. Lang niet alle deeltjes zullen bijzondere eigenschappen hebben. Er zijn op dit moment dan ook veel discussies gaande over een betere definitie, die onderscheid maakt tussen fysiche/chemische eigenschappen van verschillende deeltjes in nano-afmetingen.
Waar treffen we nanodeeltjes aan?
Nanodeeltjes treffen we overal in de natuur aan. Nanodeeltjes van natuurlijke oorsprong treffen we bijvoorbeeld aan als zoutdeeltjes in zilte zeelucht en verbrandingsrook (BBQ). Door mensen gemaakte nanomaterialen zitten bijvoorbeeld in electronica zoals onze mobiele telefoon.
Nanodeeltjes treffen we overal in de natuur aan. Nanodeeltjes van natuurlijke oorsprong treffen we bijvoorbeeld aan als zoutdeeltjes in zilte zeelucht en verbrandingsrook (BBQ). Door mensen gemaakte nanomaterialen zitten bijvoorbeeld in electronica zoals onze mobiele telefoon.
Waarom gebruiken we nanotechnologie?
Nanotechnologie wordt gebruikt om producten te kunnen maken met nieuwe of betere eigenschappen die voordelen opleveren voor mens en milieu. In de geneeskunde kan nanotechnologie bijvoorbeeld gebruikt worden om medicijnen beter op de juiste plaats in het lichaam te brengen waar het zijn werking kan doen. Daarnaast kun je met behulp van nanotechnologie lichtere en sterkere materialen maken voor bijvoorbeeld vliegtuigen en mountainbikes.
Nanotechnologie wordt gebruikt om producten te kunnen maken met nieuwe of betere eigenschappen die voordelen opleveren voor mens en milieu. In de geneeskunde kan nanotechnologie bijvoorbeeld gebruikt worden om medicijnen beter op de juiste plaats in het lichaam te brengen waar het zijn werking kan doen. Daarnaast kun je met behulp van nanotechnologie lichtere en sterkere materialen maken voor bijvoorbeeld vliegtuigen en mountainbikes.
Bevinden zich nanodeeltjes in cosmetica?
Ja, er bestaan cosmeticaproducten waarin nanodeeltjes worden toegepast. Producten zoals tandpasta, huidcrèmes en anti-zonnebrandproducten kunnen nanodeeltjes bevatten.
Wat zijn nanosomen?
In cosmetica worden ook nano-emulsies gebruikt. Een emulsie is een mengsel van twee niet mengbare stoffen, die onder invloed van een emulgator een homogeen (gelijkmatig verdeeld) mengsel kunnen vormen, zoals mayonaise.
De meest bekende vorm is de emulsie waarin zich nanokleine olie- of waterdruppeltjes bevinden. Het voordeel van het gebruik van kleine druppeltjes in cosmetica is dat de cosmetische eigenschappen van een product sterk verbeteren. Een créme bijvoorbeeld blijft helder, de smeerbaarheid is optimaal en voelt zacht op de huid aan. De kleine druppeltjes worden soms ook gebruikt als verpakkings- en transportmiddel voor minder stabiele stoffen (reageren snel met andere stoffen) in cosmetica zoals vitaminen. Vitaminen worden dan omhuld door een olieachtig membraan en zo beschermd tegen schadelijke invloeden van buitenaf. Deze bolletjes vervloeien bij contact met de huid, zodat de actieve vitaminen vrijkomen op de juiste plek.
In cosmetica worden ook nano-emulsies gebruikt. Een emulsie is een mengsel van twee niet mengbare stoffen, die onder invloed van een emulgator een homogeen (gelijkmatig verdeeld) mengsel kunnen vormen, zoals mayonaise.
De meest bekende vorm is de emulsie waarin zich nanokleine olie- of waterdruppeltjes bevinden. Het voordeel van het gebruik van kleine druppeltjes in cosmetica is dat de cosmetische eigenschappen van een product sterk verbeteren. Een créme bijvoorbeeld blijft helder, de smeerbaarheid is optimaal en voelt zacht op de huid aan. De kleine druppeltjes worden soms ook gebruikt als verpakkings- en transportmiddel voor minder stabiele stoffen (reageren snel met andere stoffen) in cosmetica zoals vitaminen. Vitaminen worden dan omhuld door een olieachtig membraan en zo beschermd tegen schadelijke invloeden van buitenaf. Deze bolletjes vervloeien bij contact met de huid, zodat de actieve vitaminen vrijkomen op de juiste plek.
In de reclame voor cosmeticaproducten wordt weleens gesproken over nano-emulsies, nanosomen, liposomen etc. Het betreft oplosbare nanodeeltjes in emulsievorm. Deze deeltjes vervloeien bij contact met de huid. De ingesloten werkstoffen komen bij dit contact vrij. De veiligheid van deze deeltjes staat niet ter discussie.
De deeltjesgrootte van deze stoffen speelt een belangrijke rol bij de effectiviteit van de bescherming. Hoe kleiner het deeltje, des beter de bescherming.
Figuur 1: Antizonnebrand met deeltjes van verschillende grootte. Antizonnebrand met titaandioxide deeltjes van 15 tot 35 nm, die in het product samenklonteren tot deeltjes van zo’n 100nm, worden het meest gebruikt in anti-zonnebrandproducten. Direct bij het opbrengen kleurt het product nog wit zodat het product goed verdeeld kan worden, vervolgens wordt de laag transparant en licht doorlatend. Afhankelijk van de Sun Protection Factor (SPF) stopt het product vrijwel alle schadelijke UV-straling. Voor de consument biedt het een betere bescherming (Foto: www.koboproducts.com).
Het aantal gevallen van huidkanker neemt nog steeds toe. Internationaal wordt erkend dat verstandig zonnen van groot belang is om huidkanker te voorkomen. Anti-zonnebrandmiddelen dragen bij aan een goede bescherming tegen schadelijke UV-straling.
Kunnen nanopigmenten door de huidbarrière?
De huid is een natuurlijke barrière tegen bacteriën, stoffen en moleculen. De meeste medicijnen kunnen daarom ook niet via de huid opgenomen worden en moeten via een pil of injectie in het lichaam worden gebracht.
De opname door de huid van nanopigmenten is uitgebreid onderzocht. In Europa is het NANODERM onderzoeksprogramma hieraan gewijd. Het NANODERM onderzoek heeft geconcludeerd dat titaandioxidedeeltjes de huidbarrière niet passeert, zelfs niet als de huid beschadigd is, bijvoorbeeld bij psoriasis.
De huid is een natuurlijke barrière tegen bacteriën, stoffen en moleculen. De meeste medicijnen kunnen daarom ook niet via de huid opgenomen worden en moeten via een pil of injectie in het lichaam worden gebracht.
De opname door de huid van nanopigmenten is uitgebreid onderzocht. In Europa is het NANODERM onderzoeksprogramma hieraan gewijd. Het NANODERM onderzoek heeft geconcludeerd dat titaandioxidedeeltjes de huidbarrière niet passeert, zelfs niet als de huid beschadigd is, bijvoorbeeld bij psoriasis.
.png)
Figuur 2 (boven): Schematische weergave van een stukje hoornlaag (bovenste deel van de huid) met een haarzakje in het midden. De groene kleur geeft de concentratie Titaniumdioxide aan. Titaniumdioxide uit anti-zonnebrand blijft op de huid liggen of dringt door in de ruimte die het haarzakjes in de huid daarvoor biedt. Titaniumdioxide dringt niet door de huid. (J. Lademann, Center of Experimental and Applied Cutaneous Physiology (CCP) Dermatology, Universitätsmedizin Charité, Berlin)
Figuur 3 (rechts): Opbouw van de menselijke huid. De Epidermal en de Superficial dermal vormen samen de opperhuid. Het stukje huid in het blauwe vak wordt in figuur 2 weergegeven.
Zijn er zorgen om de veiligheid?
Omdat nanodeeltjes soms sterk verbeterde of zelfs geheel nieuwe eigenschappen hebben maakt men zich ongerust over het veilig gebruik van deze deeltjes.
Op Europees niveau wordt er veel onderzoek verricht naar de veiligheid van nanodeeltjes. In internationaal verband worden studieprogramma’s opgezet om te bepalen of er sprake is van nieuwe risico’s.
De cosmetica-industrie neemt haar beslissingen over het wel of niet gebruiken van ingrediënten in cosmetica op grond van resultaten van gericht wetenschappelijk veiligheidsonderzoek. Dit is ook van toepassing op het gebruik van nanotechnologie. Alle producten die de industrie op de markt brengt, moeten veilig zijn voor mens en milieu. Om te bepalen of een product veilig is, voert de cosmeticafabrikant een risicobeoordeling uit. Hij beoordeelt het risico dat iemand loopt als hij een product gebruikt waarin een bepaalde stof zit. De risicobeoordeling is gebaseerd op de eigenschappen van de stof samen met de blootstelling aan die stof. Nieuwe wetenschappelijke informatie worden meegenomen in nieuwe risicobeoordelingen, dus de beoordeling van ingrediënten is een continu proces.
Cosmetica moeten voldoen aan de veiligheidseisen volgens de Europese Cosmetica Richtlijn (76/768/EEC). De Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit ziet toe dat de regels in de praktijk worden nageleefd. Nieuwe toepassingen moeten altijd kritisch worden bekeken. Er wordt dan ook veel onderzoek gedaan om meer inzicht te krijgen in het gedrag van nanodeeltjes in cosmetica.
Wordt de veiligheid van nanotechnolgie onderzocht?
Op nationaal en internationaal niveau wordt op dit moment veel onderzoek gedaan naar nanotechnologie en de risico’s ervan.
De cosmetica-industrie investeert op grote schaal in veiligheidsonderzoek van haar ingrediënten. Ook draagt de industrie bij aan de verspreiding van kennis die deze onderzoeken opleveren. De resultaten van onderzoek vormen de basis voor de beoordeling van de veiligheid die op Europees niveau wordt uitgevoerd door een groep internationale onafhankelijke wetenschappers verenigd in het Scientific Committee on Consumer Safety (SCCS).
Op nationaal en internationaal niveau wordt op dit moment veel onderzoek gedaan naar nanotechnologie en de risico’s ervan.
De cosmetica-industrie investeert op grote schaal in veiligheidsonderzoek van haar ingrediënten. Ook draagt de industrie bij aan de verspreiding van kennis die deze onderzoeken opleveren. De resultaten van onderzoek vormen de basis voor de beoordeling van de veiligheid die op Europees niveau wordt uitgevoerd door een groep internationale onafhankelijke wetenschappers verenigd in het Scientific Committee on Consumer Safety (SCCS).
In 2000 heeft de SCCS geconcludeerd dat het gebruik van titanium dioxide in nano-afmetingen in cosmeticaproducten veilig is (SCCNFP/0005/98, 24 oktober 2000). Enkele jaren later wil de SCCS meer informatie hebben om opnieuw een goede veiligheidsbeoordeling te kunnen verrichten. De cosmetica industrie is bezig om deze informatie te verzamelen, zodat de vragen van het SCCS beantwoord kunnen worden.
Moet nano op het etiket?
Of een product nanodeeltjes bevat staat niet apart vermeld op het etiket.
Nanodeeltjes worden net als andere ingrediënten in cosmetica uitvoerig getest om risico’s voor de consument te voorkomen.
Of een product nanodeeltjes bevat staat niet apart vermeld op het etiket.
Nanodeeltjes worden net als andere ingrediënten in cosmetica uitvoerig getest om risico’s voor de consument te voorkomen.
Consumenten die willen weten of een anti-zonnebrandproduct nanodeeltjes bevat, kunnen de ingrediëntendeclaratie raadplegen. Indien deze “zinc oxide” of “titanium dioxide” vermeldt, is het vrijwel zeker dat in het product nanodeeltjes zijn verwerkt.
Wat wordt de toekomstige wetgeving?
De Europese Commissie heeft in maart 2009 de tekst voor de Cosmetica Verordening aangenomen. De verordening zal de Cosmetica Richtlijn 76/768/EG vervangen. In de nieuwe Verordening zijn verschillende eisen opgenomen om de veiligheid van cosmetica met nano-ingrediënten te waarborgen. Producten die nano-ingrediënten bevatten moeten 6 maanden voordat het product op de markt wordt gebracht bij de Europese Commissie worden aangemeld. Op basis van de aanmelding kunnen de autoriteiten bepalen of de veiligheid van het product voldoende onderzocht is.
De Europese Commissie heeft in maart 2009 de tekst voor de Cosmetica Verordening aangenomen. De verordening zal de Cosmetica Richtlijn 76/768/EG vervangen. In de nieuwe Verordening zijn verschillende eisen opgenomen om de veiligheid van cosmetica met nano-ingrediënten te waarborgen. Producten die nano-ingrediënten bevatten moeten 6 maanden voordat het product op de markt wordt gebracht bij de Europese Commissie worden aangemeld. Op basis van de aanmelding kunnen de autoriteiten bepalen of de veiligheid van het product voldoende onderzocht is.
Daarnaast moeten producten die nano-ingrediënten bevatten dit op het etiket vermelden. Elk nano-ingrediënt zal in de ingrediëntendeclaratie gevolgd worden door de toevoeging "(nano)". Met deze maatregelen zorgt de industrie ervoor dat de veiligheid van de producten gewaarborgd is en zorgt de industrie voor een transparante communicatie naar de consument.
